Een bedrijf kan miljoenen euro’s winst maken, maar toch weinig geld overhouden. Dat klinkt misschien vreemd, maar winst en geld op de bank zijn niet hetzelfde. Een onderneming kan bijvoorbeeld veel investeren in nieuwe machines, voorraad of bedrijfspanden. Daardoor blijft er uiteindelijk minder geld over om schulden af te lossen, dividend uit te keren of verder te groeien.

Daarom kijken beleggers niet alleen naar de winst, maar ook naar de vrije kasstroom. Dit cijfer geeft inzicht in hoeveel geld een onderneming overhoudt nadat bepaalde noodzakelijke investeringen zijn betaald. Het helpt je om te beoordelen hoe financieel gezond een bedrijf is en hoeveel ruimte het heeft om waarde te creëren voor aandeelhouders.

Wat is vrije kasstroom?

Vrije kasstroom wordt in het Engels Free Cash Flow genoemd en afgekort als FCF. Het is het geld dat een onderneming genereert uit haar activiteiten, nadat de investeringen in materiële vaste activa zijn afgetrokken.

Denk bijvoorbeeld aan investeringen in machines, gebouwen, apparatuur of andere bedrijfsmiddelen die nodig zijn om de onderneming draaiende te houden.

Een veelgebruikte berekening is:

Vrije kasstroom = operationele kasstroom − investeringen (CAPEX)

De operationele kasstroom laat zien hoeveel geld de dagelijkse bedrijfsactiviteiten opleveren. CAPEX staat voor Capital Expenditures: investeringen in bijvoorbeeld machines, gebouwen en apparatuur.

Stel dat een bedrijf in één jaar €10 miljoen aan operationele kasstroom genereert. Het investeert vervolgens €3 miljoen in nieuwe apparatuur en bedrijfsmiddelen.

De vrije kasstroom bedraagt dan:

€10 miljoen − €3 miljoen = €7 miljoen.

Dat betekent dat het bedrijf volgens deze berekening €7 miljoen overhoudt na deze investeringen. Dit geld kan bijvoorbeeld worden gebruikt om schulden af te lossen, dividend uit te keren, eigen aandelen in te kopen of nieuwe groeimogelijkheden te financieren.

Het betekent overigens niet dat dit bedrag volledig vrij besteedbaar is zonder verdere verplichtingen. Andere financiële verplichtingen en de gekozen definitie van vrije kasstroom kunnen eveneens van belang zijn.

Een bedrijf kan bovendien een hoge nettowinst rapporteren, terwijl de vrije kasstroom laag of zelfs negatief is. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer klanten hun facturen nog niet hebben betaald of wanneer een onderneming veel investeert.

Andersom kan een bedrijf met een relatief bescheiden winst behoorlijk veel vrije kasstroom genereren. Daarom vullen winstcijfers en kasstroomgegevens elkaar aan.

Waarom is vrije kasstroom belangrijk bij het analyseren van aandelen?

Voor beleggers is vrije kasstroom interessant omdat het inzicht geeft in de financiële mogelijkheden van een onderneming. Winst is belangrijk, maar uiteindelijk moet een bedrijf ook daadwerkelijk geld genereren om verplichtingen na te komen en investeringen te financieren.

Een belangrijke toepassing is het beoordelen van de financiële gezondheid.

Een onderneming die jarenlang positieve vrije kasstromen genereert, heeft vaak meer mogelijkheden om tegenvallers op te vangen. Ze kan bijvoorbeeld schulden aflossen zonder voortdurend nieuw kapitaal aan te trekken.

Ook voor dividendbeleggers is dit cijfer relevant. Een bedrijf kan dividend uitkeren uit beschikbare middelen, maar wanneer de vrije kasstroom structureel onvoldoende is, kan de houdbaarheid van dat dividend onder druk komen te staan.

Stel dat een onderneming jaarlijks €50 miljoen aan dividend uitkeert, terwijl de vrije kasstroom slechts €30 miljoen bedraagt. Dan is het verstandig om te onderzoeken hoe het verschil wordt gefinancierd. Misschien gebruikt het bedrijf bestaande kasreserves of leent het geld. Dat hoeft niet direct een probleem te zijn, maar het kan op lange termijn minder houdbaar worden.

Daarnaast helpt vrije kasstroom bij het beoordelen van groeibedrijven. Sommige ondernemingen investeren veel om hun marktpositie uit te breiden. Daardoor kan hun vrije kasstroom tijdelijk laag zijn, terwijl de investeringen op termijn extra inkomsten kunnen opleveren.

Negatieve vrije kasstroom is dus niet automatisch slecht. Het is vooral belangrijk om te begrijpen waarom de kasstroom negatief is en of de investeringen waarschijnlijk voldoende rendement opleveren.

Een onderneming die geld investeert in winstgevende uitbreiding verschilt immers van een bedrijf dat voortdurend geld verliest zonder duidelijk vooruitzicht op verbetering.

Ook de ontwikkeling over meerdere jaren is belangrijk. Eén uitzonderlijk goed of slecht jaar vertelt niet altijd het hele verhaal. Kijk daarom of de vrije kasstroom structureel groeit, stabiel blijft of juist afneemt.

Hoe gebruik je vrije kasstroom bij het beoordelen van een aandeel?

Je kunt vrije kasstroom op verschillende manieren gebruiken om aandelen met elkaar te vergelijken. Twee nuttige begrippen zijn de vrije-kasstroommarge en het vrije-kasstroomrendement.

De vrije-kasstroommarge laat zien welk deel van de omzet overblijft als vrije kasstroom.

Stel dat een bedrijf €100 miljoen omzet behaalt en €10 miljoen vrije kasstroom genereert. De vrije-kasstroommarge is dan 10%.

Wanneer die marge jarenlang stabiel blijft of stijgt, kan dat een teken zijn van een efficiënt bedrijfsmodel. Toch verschilt een gezonde marge sterk per sector. Vergelijk bedrijven daarom bij voorkeur met ondernemingen die vergelijkbare activiteiten uitvoeren.

Het vrije-kasstroomrendement, ook wel Free Cash Flow Yield genoemd, vergelijkt de vrije kasstroom met de beurswaarde van een bedrijf.

De formule is:

Vrije-kasstroomrendement = vrije kasstroom ÷ beurswaarde × 100%

Stel dat een onderneming een vrije kasstroom van €100 miljoen genereert en een beurswaarde van €2 miljard heeft.

Het vrije-kasstroomrendement bedraagt dan 5%.

Dit betekent dat de vrije kasstroom gelijk is aan 5% van de beurswaarde. Het is geen gegarandeerd rendement voor aandeelhouders, maar een hulpmiddel om de waardering te beoordelen.

Een hoger rendement kan aantrekkelijk lijken, maar er kan een reden zijn waarom de markt het aandeel laag waardeert. Misschien verwacht de markt dat de kasstroom zal dalen of moet het bedrijf binnenkort veel extra investeren.

Daarom is het verstandig om naast de vrije kasstroom ook naar de schulden, winstgroei en concurrentiepositie te kijken.

Let bij je analyse bijvoorbeeld op de volgende punten:

• Groeit de vrije kasstroom over meerdere jaren?

• Is de kasstroom positief en stabiel?

• Hoeveel moet het bedrijf investeren om te blijven groeien?

• Is er voldoende vrije kasstroom om het dividend te ondersteunen?

• Hoe verhoudt de vrije kasstroom zich tot de beurswaarde?

• Zijn er grote schulden of andere financiële verplichtingen?

• Komt de kasstroom uit normale bedrijfsactiviteiten of uit eenmalige gebeurtenissen?

Ook is het belangrijk om te begrijpen dat de berekening niet bij iedere analyse exact hetzelfde hoeft te zijn. Sommige beleggers gebruiken een aangepaste vrije kasstroom, bijvoorbeeld wanneer ze onderscheid willen maken tussen noodzakelijke onderhoudsinvesteringen en investeringen voor verdere groei. Zulke aanpassingen moeten wel zorgvuldig worden onderbouwd.

Vrije kasstroom is daarmee een belangrijk hulpmiddel voor beleggers die verder willen kijken dan alleen de nettowinst. Het laat zien hoeveel geld een onderneming overhoudt na investeringen en geeft inzicht in de mogelijkheden om schulden af te lossen, dividend uit te keren en verder te groeien.

Toch moet je het cijfer nooit geïsoleerd beoordelen. Een bedrijf met een hoge vrije kasstroom kan nog steeds te duur gewaardeerd zijn. Een onderneming met tijdelijk negatieve kasstromen kan juist interessante groeikansen hebben.

De beste aanpak is om vrije kasstroom te combineren met andere onderdelen van fundamentele analyse, zoals omzetgroei, winstmarges, ROIC, schulden en de waardering van het aandeel.

Zo krijg je een beter beeld van niet alleen hoeveel winst een onderneming rapporteert, maar ook hoeveel geld ze daadwerkelijk genereert en hoe duurzaam dat verdienmodel is. Benieuwd wat een moat is en hoe je een sterk bedrijf herkent? In deze blog ontdek je hoe concurrentievoordelen bedrijven helpen om hun positie te behouden.