Wanneer je een bedrijf als belegger wilt beoordelen, kijk je waarschijnlijk al snel naar de omzet, winst en schulden. Maar deze cijfers vertellen nog niet alles. Een onderneming kan bijvoorbeeld veel winst maken, maar daarvoor ook enorm veel kapitaal nodig hebben. Een ander bedrijf kan met relatief weinig geïnvesteerd geld juist bijzonder veel winst genereren.

Daar komt ROIC om de hoek kijken. ROIC staat voor Return on Invested Capital en laat zien hoe efficiënt een onderneming het kapitaal gebruikt dat in het bedrijf is geïnvesteerd. Voor beleggers kan deze ratio daardoor een waardevol hulpmiddel zijn bij het beoordelen van de kwaliteit van een onderneming.

Maar wat zegt ROIC precies, hoe bereken je het en wanneer is een hoge ROIC aantrekkelijk?

Wat betekent ROIC?

ROIC staat voor Return on Invested Capital, oftewel het rendement op het geïnvesteerde kapitaal. Simpel gezegd probeert ROIC antwoord te geven op de vraag:

Hoeveel winst weet een bedrijf te maken met het kapitaal dat in de onderneming is geïnvesteerd?

Stel dat een bedrijf €100 miljoen aan geïnvesteerd kapitaal gebruikt en daar jaarlijks €15 miljoen aan operationele winst na belasting mee genereert. De ROIC bedraagt dan ongeveer 15%.

Dat betekent niet dat een aandeel automatisch 15% rendement oplevert. ROIC gaat namelijk over de prestaties van de onderneming zelf en niet rechtstreeks over het rendement dat jij als aandeelhouder behaalt.

Toch kan het een belangrijk signaal zijn.

Een onderneming die jarenlang een hoge ROIC weet te behalen, laat zien dat het bedrijf kapitaal efficiënt kan inzetten. Dat kan bijvoorbeeld komen door een sterk merk, een efficiënte productie, hoge winstmarges, schaalvoordelen of een sterke concurrentiepositie.

Denk bijvoorbeeld aan een softwarebedrijf. Nadat de software eenmaal is ontwikkeld, kan het bedrijf mogelijk veel extra klanten bedienen zonder dat de kosten even hard stijgen. Hierdoor kan de winst sterk groeien zonder dat er telkens enorme hoeveelheden nieuw kapitaal nodig zijn.

Een kapitaalintensief bedrijf, zoals een fabrikant of energiebedrijf, heeft doorgaans veel meer investeringen nodig om te kunnen groeien. Dat betekent niet dat zo’n bedrijf slecht is, maar het kan wel een ander rendement op geïnvesteerd kapitaal hebben.

ROIC helpt je daardoor om verder te kijken dan alleen de absolute winst.

Hoe bereken je ROIC en wanneer is het goed?

De exacte berekening van ROIC kan behoorlijk technisch worden, maar het basisidee is eenvoudig.

Een veelgebruikte benadering is:

ROIC = NOPAT ÷ geïnvesteerd kapitaal × 100

NOPAT staat voor Net Operating Profit After Tax. Dit is de operationele winst na belasting.

Het geïnvesteerde kapitaal bestaat grofweg uit het kapitaal dat nodig is om de operationele activiteiten van een onderneming te financieren.

Stel dat een bedrijf €20 miljoen NOPAT genereert en daarvoor €100 miljoen geïnvesteerd kapitaal gebruikt.

Dan is:

€20 miljoen ÷ €100 miljoen × 100 = 20% ROIC

Een ROIC van 20% betekent in dit voorbeeld dat het bedrijf ongeveer 20 cent operationele winst na belasting genereert voor iedere euro geïnvesteerd kapitaal.

Maar wanneer is dat goed?

Daar bestaat geen universele grens voor. Een ROIC van 15% kan voor het ene bedrijf uitstekend zijn, terwijl dezelfde 15% bij een ander bedrijf minder indrukwekkend is.

Het is daarom vooral nuttig om ROIC te vergelijken met de kosten van het kapitaal en met andere bedrijven in dezelfde sector.

Stel dat een onderneming een ROIC van 12% heeft, terwijl de kosten van het kapitaal ongeveer 8% bedragen. Dan creëert het bedrijf in principe waarde bovenop wat het kapitaal kost.

Als de ROIC daarentegen structureel onder de kapitaalkosten ligt, kan groei juist waarde vernietigen. Het bedrijf investeert dan geld in activiteiten die minder rendement opleveren dan wat het kost om dat geld beschikbaar te krijgen.

Ook de ontwikkeling door de tijd is belangrijk.

Een bedrijf met een ROIC van 10% dat langzaam naar 15%, 20% en uiteindelijk 25% stijgt, kan interessanter zijn dan een onderneming die al jaren rond 12% blijft hangen.

Kijk daarom niet alleen naar de huidige ROIC, maar bijvoorbeeld naar de ontwikkeling over vijf of tien jaar.

Ook de vergelijking met concurrenten kan waardevol zijn. Als twee vergelijkbare bedrijven ongeveer dezelfde omzetgroei hebben, maar onderneming A structureel een veel hogere ROIC behaalt, kan dat wijzen op een efficiënter bedrijfsmodel of een sterkere concurrentiepositie.

Waarom is ROIC belangrijk voor beleggers?

ROIC wordt vooral interessant wanneer je wilt begrijpen hoe goed een bedrijf met kapitaal omgaat.

Stel dat twee ondernemingen allebei €1 miljard winst maken. Op het eerste gezicht lijken ze even winstgevend. Maar onderneming A heeft daarvoor €5 miljard geïnvesteerd kapitaal nodig, terwijl onderneming B slechts €2 miljard gebruikt.

Onderneming B haalt dan veel meer rendement uit het kapitaal.

Dat kan een belangrijk concurrentievoordeel zijn.

Bedrijven met een structureel hoge ROIC kunnen soms jarenlang waarde creëren zonder voortdurend enorme hoeveelheden nieuw kapitaal nodig te hebben. Wanneer zo’n onderneming bovendien haar winst kan herinvesteren tegen een hoog rendement, kan dat de groei op lange termijn versterken.

Hier ontstaat een interessante combinatie voor beleggers:

Hoge ROIC + sterke groei + goede herinvesteringsmogelijkheden

kan een bijzonder krachtig bedrijfsmodel opleveren.

Maar ook hier moet je voorzichtig zijn. Een hoge ROIC betekent niet automatisch dat een aandeel een goede investering is.

Een fantastisch bedrijf kan namelijk tegen een veel te hoge prijs worden gekocht.

Stel dat een onderneming een ROIC van 30% heeft en uitzonderlijk winstgevend is. Als beleggers het aandeel vervolgens tegen een extreem hoge waardering kopen, kan een groot deel van de toekomstige groei al in de koers verwerkt zijn.

Daarom moet ROIC worden gecombineerd met andere onderdelen van fundamentele analyse.

Kijk bijvoorbeeld naar:

• omzet- en winstgroei;
• winstmarges;
• vrije kasstroom;
• schulden;
• concurrentievoordeel;
• P/E of andere waarderingsratio’s;
• toekomstige groeimogelijkheden.

Ook moet je oppassen met een tijdelijk hoge ROIC. Een onderneming kan in een bepaald jaar uitzonderlijk veel winst maken, terwijl het resultaat daarna weer normaliseert.

Daarom is een structureel hoge ROIC vaak interessanter dan één uitzonderlijk goed jaar.

ROIC kan bovendien helpen om bedrijven met verschillende bedrijfsmodellen beter te begrijpen. Een onderneming die veel kapitaal nodig heeft om te groeien, moet aanzienlijk meer winst genereren om hetzelfde rendement te behalen als een kapitaalarm bedrijf.

Dat maakt ROIC een interessante aanvulling op bijvoorbeeld de P/E-ratio. De P/E vertelt je vooral hoeveel je betaalt voor de winst van een onderneming. ROIC vertelt je meer over hoe efficiënt het bedrijf zelf met kapitaal omgaat.

ROIC is daarmee vooral een hulpmiddel om de kwaliteit van een onderneming beter te begrijpen. Een hoge en stabiele ROIC kan wijzen op een sterk bedrijfsmodel, efficiënte kapitaalallocatie en een duurzaam concurrentievoordeel.

Maar kijk altijd naar het volledige plaatje. Een hoge ROIC maakt een aandeel niet automatisch goedkoop en een lage ROIC betekent niet automatisch dat een onderneming slecht is.

Vooral de combinatie van ROIC, winstgroei, vrije kasstroom, concurrentiepositie en waardering kan interessant zijn. Wanneer je deze factoren samen bekijkt, krijg je een veel beter beeld van de vraag of een bedrijf niet alleen winstgevend is, maar ook daadwerkelijk goed omgaat met het kapitaal dat het tot zijn beschikking heeft. Benieuwd hoe je de P/E-ratio berekent en gebruikt bij aandelen? In deze blog ontdek je hoe deze waarderingsmaatstaf werkt.